Stekkerklare retail koeling op koolwaterstof

8 januari 2021

Het Europese aanbod van professionele stekkerklare koelingen voor de horeca en retail is sinds 2000 geleidelijk overgegaan op koolwaterstoffen als koudemiddel. Inmiddels heeft die transitie zich bijna volledig voltrokken. Daarmee volgt de horeca en retail de markt van kleinere huishoudelijke koelinstallaties.

Vroeger was het simpel. Je had R12 als koudemiddel voor koelen, R502 voor vriezen en R22 voor allerlei koel-, vries- en airconditioningapparatuur. Dat veranderde nadat wetenschappers in de jaren zeventig ontdekten dat deze (H)FK-koudemiddelen via afgesplitste chloormoleculen de ozonlaag afbraken. Alle koudemiddelen met een ozonafbrekend vermogen (ODP) werden verboden. R12 werd in de meeste toepassingen opgevolgd door R134a. Dit koudemiddel heeft wel een hoog broeikaseffect (het GWP bedraagt 1.300) maar die kant van het koudemiddel was indertijd nog niet in het vizier.

Eerste F-gasvrije koelkast

De eerste F-gasvrije koelkast ter wereld werd in 1992 geproduceerd door het Oost-Duitse bedrijf DKK Scharfenstein (ook bekend onder de naam Foron). Deze ontwikkeling was geïnitieerd door Greenpeace en het Hygiene Institute Dortmund, onder leiding van Harry Rosin. Het betrof een laboratoriumapparaat voor dit instituut. Het systeem maakte gebruik van het zogenaamde ‘Dortmund-mengsel’, een mengsel van propaan en butaan. Het mengsel zorgt noch voor vergroting van het ozongat, noch voor versterking van het broeikaseffect. Het is echter wel brandbaar.

Verandering publieke opinie

Aanvankelijk waren fabrikanten van koelkasten niet geïnteresseerd in het koelsysteem met natuurlijk koudemiddel waar de Duitsers mee begonnen. Een marketing- en promotieactie, vooral door Greenpeace, deed de publieke opinie veranderen, waarop de consument bewust milieuvriendelijke koelkasten ging kopen. Een paar jaar later ging de overgang naar koolwaterstoffen snel. Sinds 2000 zijn huishoudelijke en commerciële koelkasten met deze koudemiddelen sterk op de markt vertegenwoordigd.

Eervolle vermelding voor Unilever

In de professionele markt verdient het ijsverkoopmeubel van Unilever een eervolle melding. Deze bekende fabrikant startte in 2001 een project om HFC-vrij te worden en verrichtte vanaf 2005 ook vanuit Nederland pionierswerk, met een wereldwijde uitrol van verkoopmeubelen, vooral met propaan (R290). In tien jaar werden er ruim drie miljoen op de markt gezet. Ook kwam er een grote hoeveelheid praktijkinformatie. Volgens Unilever hebben de propaanmeubels een 13 procent hogere COP, een 8 procent gunstigere life-cycle-kostprijs en een 14 procent betere TEWI-waarde dan de traditionele HFK-meubelen.

Praktijktesten tijdens Olympische Spelen

Om ervaring op te doen met propaan en om risicoanalyses te maken, werden met de propaanmeubels eerst kleinschalige praktijktesten opgezet. Tijdens de Olympische Spelen in Sydney, in 2000, waren 25 standaarddiepvriezers met R404A en 50 diepvriezers met propaan opgesteld voor de verkoop van ijs, voornamelijk op straat. De proef werd voortgezet in Brisbane, bij benzinestations en supermarkten. Elke vrieskast was voorzien van dataloggers om het verbruik en de temperaturen te registreren. Alle tests waren gekalibreerd en extern gecontroleerd. Geconcludeerd werd dat de betrouwbaarheid identiek was, en er werden geen veiligheidsproblemen gemeld.

Vrieskasten met propaan

Op basis van de gegevens werd geconcludeerd dat de koolwaterstofvriezers 9 procent efficiënter waren. Ook in de Unilever Cabinet Test Unit in Rome werden metingen verricht volgens de EN 441/ISO 23953-normen bij verschillende klimaatklassen. De tests op de vrieskasten met het koolwaterstof-koudemiddel begonnen in 2002. Noch tijdens laboratoriumtests noch in het veld in verschillende landen vertoonden de vrieskasten met propaan problemen met betrekking tot veilig gebruik, de betrouwbaarheid of meer onderhoud of reparaties. Uit de laboratoriummetingen kwam naar voren dat de propaanmeubelen gemiddeld 18,4 procent zuiniger zijn dan hun R404A equivalenten.

Koolwaterstof als hét koudemiddel

De positieve onderzoeksresultaten waren de opmaat voor grootschalige fabricage van componenten voor apparatuur met koolwaterstoffen, en de stekkerklare toepassingen in het bijzonder. Uiteindelijk leidden de ontwikkelingen ertoe dat vandaag de dag vrijwel uitsluitend koolwaterstof hét koudemiddel is voor stekkerklare koel- en vriesmeubels op de Europese markt. De voordelen op een rij: een lage GWP-waarde, een natuurlijk product, de mogelijkheid om met minerale olie te combineren, chemisch stabiel, niet corrosief, hogere COP, lage persgastemperatuur, geen zuurreactie bij vocht in het systeem en een lage prijs.

Gelimiteerde vulgrens

Door de brandbare, explosieve eigenschap van deze koudemiddelen is bij een binnen opstelling de vulgrens gelimiteerd tot 150 gram, 500 gram of 1 kg, naar gelang de aard van de toepassing. De eerste professionele stekkerklare koel- en vriesmeubelen met koolwaterstof verschenen na 2000 voor de horeca, altijd met een vulling onder de 150 gram. Er werden daarvoor diverse aanpassingen aan het ontwerp doorgevoerd, zowel op het koeltechnische als het elektrische vlak. Er verschenen kleine HC-compressoren, vrijgegeven voor koolwaterstoffen, starter-relais, vonkvrije ventilatoren, verwarmingselementen met temperatuurbeveiliging en aangepaste warmtewisselaars. Tegen 2008 had Unilever al circa 270.000 ijsverkoopmeubelen bij klanten staan.

Apparatuur met een grotere koelcapaciteit

Met de groei van de markt van propaan in koelinstallaties ontstond ook de wens om dit koudemiddel ook in professionele apparatuur met een grotere koelcapaciteit en vulling aan te kunnen bieden. Wetgeving en normen (EN 60335-2-89) beperkten het gebruik van koolwaterstoffen in veel openbare toepassingen aanvankelijk nog tot 150 gram vulling. Inmiddels is de 60335-2-89-norm aangepast en is de grens van 150 gram verlegd naar 500 gram. De verwachting is dat alle stekkerklare klein-koeling geheel overgaat naar koolwaterstoffen, waaronder propaan en (iso-)butaan.

Markt is overgestapt

Ook al vraagt een slager of bakker niet expliciet naar het koudemiddel, wordt ook bij deze beroepsgroepen overgestapt op installaties met koolwaterstoffen. Grote dubbellader-koelkasten met een inhoud van 1.200 liter worden nu voor deze markt met een vulling van 140-150 gram propaan geleverd, en kleinere kasten van 600 liter inhoud met een vulling van 60 gram. Er zijn nauwelijks nog stekkerklare producten op F-gassen in de markt te vinden. Wel worden sommige centrale ijsblokmachines tot 2030 op verzoek nog geleverd met R452A.

Andere grote eindgebruikers

In navolging van Unilever hebben ook andere grote eindgebruikers de keuze voor koolwaterstoffen gemaakt. Dat zijn onder andere Coca-Cola, McDonalds, Red Bull en de supermarktketens Aldi en Lidl. Ook zij hebben bijgedragen aan de doorbraak van isobutaan en propaan in hun marktsegmenten. Met een natuurlijk koudemiddel wordt het groene imago van deze bedrijven ondersteund. De grootschalige transitie naar koolwaterstoffen in Europa vindt momenteel navolging in andere werelddelen.

Beuk Horeca certificaat “f-gassen voor ondernemingen”

Op 20 oktober 2020 heeft Beuk Horeca BV wederom het certificaat “f-gassen voor ondernemingen” mogen ontvangen van DEKRA, één van de grootste test- en certificeringsbedrijven. Beuk Horeca BV is gecertificeerd voor: Installatie, onderhoud of service, reparatie en buitendienststelling van stationaire koelapparatuur, stationaire klimaatregelingsapparatuur of stationaire warmtepompen, waarin f-gassen zijn toegepast. DEKRA heeft uitgebreide expertise in het auditen en certificeren van managementsystemen op het gebied van kwaliteit, veiligheid, duurzaamheid en informatiebeveiliging.



Delen op social media
 
Inschrijven nieuwsbrief
Enkele gegevens ontbreken of zijn onjuist
     




    « Naar het nieuws overzicht